Rehabilitasyon, inme geçiren ve hayatına devam eden çoğu hasta için hayatın önemli bir parçasıdır. İnme rehabilitasyonu yaşam biçiminizi değiştirmeniz, yeniden öğrenmeniz veya yeniden tanımlamanız gerektiği anlamına gelmektedir. İnme rehabilitasyonu kimseye bağlı kalmadan yaşamaya dönmenize yardımcı olacak şekilde düzenlenmiştir.

Rehabilitasyonun hedefi, inmenin etkilerine rağmen günlük aktivitelerinize devam edebileceğiniz güç, yetenek ve güveni yaratmaktır.

Rehabilitasyon hizmetleri şunları içerebilir:

. Hareket, denge ve koordinasyonu yeniden yapacak (onaracak) fiziksel tedavi
. Banyo yapma, kendi kendine giyinme gibi temel işleri yeniden öğrenmek için iş ve uğraşı terapisi
. Konuşma terapisi
. Yutkunma rehabilitasyonu
. Mesane-bağırsak rehabilitasyonu

Rehabilitasyon inmeli hastaların iyileşmesinde çok önemli kısmı oluşturur. Rehabilitasyon gücü, koordinasyonu, enduransı (aktiviteyi sürdürebilme yeteneği) ve güveni sağlar. Amaç yürüme, konuşma, kişisel bakım yapabilmeyi hastaya yeniden öğretebilmektir. Önceden yapabildiklerini hastaya yeniden öğretebilmektir.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon hekimi rehabilitasyona gereksinim olup olmadığını, rehabilitasyon gerekirse hangi tip rehabilitasyonun hasta için faydalı olacağını belirler. Hastaların birçoğu rehabilitasyon sonrası daha iyi olacaktır. Rehabilitasyon hastanın tıbbi durumu stabil olduktan hemen sonra başlar. Beyin iyileştikçe bazı gelişmeler kendiliğinden de görülebilir.

Rehabilitasyon alanındaki gelişmelerden dolayı hastaların tedavisi son zamanlarda daha umut verici hal almıştır. Ekip çalışmaları her zaman daha iyi sonuç vermektedir. Aile bireyleri oluşan özürlülük ve engellilik hakkında bilgi sahibi olmalı ve hastanın istenilen fonksiyonunu yeniden kazanabilmesi için yardım etmelidir.

Rehabilitasyon programı hastanın tüm kişisel ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde planlandığından, her hastaya uygulanacak program farklı olacaktır. Ancak bazı tedavi ilkeleri şunlardır:

. Temel hastalığı (inmeye neden olan hastalığı) tedavi etmek ve komplikasyonları önlemek
. Engelliliği ortadan kaldırmak ve hastanın fonksiyonlarını geliştirmek . Hasta ve ailesini yaşam tarzı değişikliklerine uygun eğitmek

Paralizi ya da hareket kontrol bozukluğu, ağrıyı da içeren duyusal bozukluklar, konuşma ve anlama patolojileri, düşünce ve hafıza bozuklukları ile duygusal (emosyonel) problemler hemiplejide sık görülen problemlerdir. Tedavide amaç, hareketi, düşünceyi, konuşmayı ve kişisel bakımı geliştirmektir. İnme sonrası hastalarda fiziksel ve bilişsel bozukluklara ilave olarak klinik depresyon ve uygunsuz gülme-ağlama görülebilir. Bundan dolayı tedavide hastanın duygusal ihtiyaçları da dikkate alınmalıdır.

. Vücudun bir tarafında (yalnızca kol veya bacağı etkileyebilecek) güçsüzlük ya da felç durumu (beynin etkilenen tarafının karşı vücut yarısında güçsüzlük olur. Örneğin beynin sağ tarafı hasar görmüşse genellikle vücudun sol tarafında güçsüzlük gelişir).
. Kaslarda katılık (spastisite), ağrılı kas spazmları
. Dili kullanmakta ve konuşmayı anlamakta, yazı yazmakta güçlük (afazi); doğru kelimeleri bilmek fakat onları açıkça söylemekte güçlük (dizartri); vücudun bir yarısındaki duyunun farkında olmamak ya da diğer vücut yarısını ihmal etmek
. Ağrı, uyuşukluk
. Hafıza, düşünme, dikkat ve öğrenme problemleri
. İnmenin etkilerinin farkında olmamak
. Yutma güçlüğü
. Bağırsak ve mesane kontrolünde problemler (idrar ve büyük abdesti tutamama)
. Yorgunluk
. Duyguları kontrol etmede güçlük (emosyonel ve duygusal kararsızlık)
. Depresyon
. Günlük yaşam aktivitelerinde güçlükler

Rehabilitasyonun amacı mümkün olduğu kadar kişiye yardım edip başkalarına olan bağımlılığı engellemektir. Bazen bildiğiniz şeyleri tekrar öğrenmek ya da bazı şeyleri yapmak için yeni yollar öğrenmek zorunda kalırsınız. Ayrıca size güç vermek ve yorgunluğunuzu engellemek amacıyla fiziksel durumunuzu korumak ve geliştirmek önemlidir. Yaklaşık 20 inme hastasından 1 tanesi yemek yeme, giyinme, tuvalet ve banyo yapma gibi günlük yaşam aktivitelerinde devamlı yardıma ihtiyaç duyar. Rehabilitasyon programı, hastaya farklı yönlerde yardım etme amacıyla düzenlenen terapileri içerir. Fizik tedavi kas gücünü yeniden kazanmaya yardımcı olur ve zayıf, felçli kaslara güvenli olarak hareket etmeyi öğretir. İş-uğraşı terapisi yemek yeme, giyinme, kişisel bakım gibi ev içi aktiviteleri yeniden öğrenmeye yardımcı olur. Konuşma terapisi yutma, konuşma ya da kelimeleri anlamadaki problemlere yardımcı olur. Ayrıca hatırlama ve anlama problemlerine de faydalı olabilir. Rehabilitasyonun amacı, inme geçirmiş hastanın mümkün olan en yüksek bağımsızlık seviyesine ulaşmasını sağlamak ve mümkün olan en fazla üretkenliğe ulaştırmaktır. İnme geçirenlerde rehabilitasyon gereksinimleri karışık olduğundan tedavinin ilerlemesi ve iyileşme her bireyde farklılık gösterir. Fonksiyonel yeteneklerin birçoğu inmeden hemen sonra düzelebilmesine karşın, iyileşme devam eden bir olaydır.

Aktif inme rehabilitasyonu hastanın medikal (tıbbi) durumu stabil hale geldikten hemen sonra başlar. İlk adım bağımsız hareketi ve eklem hareket açıklığı egzersizlerini desteklemektir. Eğer hasta kol ve bacağını hareket ettiremiyorsa terapist uygun şekilde kol ve bacağı hareket ettirecektir. Rehabilitasyon küçük adımlarla ilerler; önce oturma, sonra yataktan tekerlekli sandalyeye geçme, ayakta durma ve yük aktarma, yardımlı veya yardımsız yürüme şeklinde devam eder. Daha sonra da banyo yapma, giyinme, tuvaleti kullanma gibi karmaşık görevler yapılmaya başlanır.

Klinik değerlendirmeler, inme rehabilitasyonunda uzmanlaşmış Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon hekiminin muayenesi ile başlar. Her hastaya hastanın gereksinimlerine göre ayrı bir rehabilitasyon programı belirlenir. Belirlenen bu program çerçevesinde rehabilitasyon ekibi tarafından hastanın tedavisi yerine getirilir. Uygulanacak terapinin tipi ve miktarı her hastanın ihtiyacına göre değişir.
Hasta ve hasta yakınının eğitimi ya rehabilitasyon ekibi tarafından verilen birebir eğitimle ya da inme hastası ve yakınları eğitim gruplarına katılmakla hemen başlar. Bu eğitim; inmenin belirti ve bulguları, inme risk faktörleri, yemek yeme ile ilişkili değişikliğe bağlı risk faktörlerinin anlatılması, davranışlar ve fiziksel aktivite, toplumsal yaşam ve boş zaman aktiviteleri, inmeyle yaşamak ve psiko-sosyal problemlerin üstesinden gelmeyi içermektedir.

HASTANIN GEREKSİNİMİ		ÖRNEK
Günlük yaşam aktiviteleri dahil olmak üzere kişisel bakım yetenekleri	:	Beslenme, hayat idamesi, banyo yapma, giyinme, tuvalet ihtiyacı ve cinsel fonksiyon
Hareket yetenekleri (becerileri)	:	Yürüme, transferler, tekerlekli sandalyeyi tek başına kullanma
İletişim yetenekleri	:	Konuşma, yazma ve alternatif metotlar
Kognitif (bilişsel) yetenekler	:	Hafıza, konsantrasyon, yargılama, problem çözme ve organizasyon yetenekleri
Sosyalleşme yetenekleri	:	Evde ve toplumda yakın insanlarla ilişkiler
Seyahat, iş eğitimi	:	İşle ilgili yetenekler
Ağrı kontrolü	:	İlaç ve diğer yöntemlerle ağrı tedavisi
Psikolojik testler	:	Problemleri belirlemek ve çözümler üretmek
Ailesel destek	:	Yaşam stilindeki değişikliklere uyum ve parasal konularda yardım
Eğitim	:	İnme, tıbbi bakım ve adaptif teknikler konusunda hasta ve ailesinin eğitimi

İş ve uğraşı terapistleri hastanın inme sonrasında fonksiyonel bağımsızlığını yeniden kazanmasına yardım edecek şekilde eğitimden geçirilmişlerdir. Ülkemizin ilk ve tek "İş ve Uğraşı Terapisi Meslek Yüksekokulu" Kocaeli Üniversitesi bünyesinde İREM'de 2002 yılında kurulmuş ve eğitime başlamıştır. İnme sonrası hastada gelişen hareket, koordinasyon ve algılamayla ilgili problemler yıkanma, giyinme, yemek yeme, ev işi yapma ve merdiven inip-çıkma gibi en temel günlük aktivitelerin yerine getirilmesini zorlaştırabilir. İş ve uğraşı terapistleri, Fizik Tedavi Rehabilitasyon hekiminin çizdiği programlar doğrultusunda, bozulan fonksiyonların yeniden hastaya kazandırılması için çalışırlar. Ayrıca hastanın iş hayatına dönmesine, normal hayattaki hobilerine ve eğlence aktivitelerine dönmesine veya yeni hobiler edinmesine, hafıza ya da konsantrasyonla ilgili problemlerin üstesinden gelebilmesine yardımcı olur.

İş ve uğraşı terapisti, hastanın fiziksel (güç, koordinasyon ve denge), bilişsel (hafıza, problem çözme, bir aktiviteye odaklanma), görsel (tarama ve derinlik algılama), psikolojik (moral bozukluğuyla başa çıkma) ve duyusal becerilerindeki (farklı şekilleri algılama, yer kavramının olması) bozukluklarla ilgili terapiler düzenlerler.

İş ve uğraşı terapistleri, hastanın fonksiyonel bağımsızlığını artırmak için iyileştirilmesi gereken problemleri hasta ve ailesi ile de birlikte değerlendirirler. Bu problemlerin çözümü için terapist hastaya uygun çeşitli teknikler kullanır. Fonksiyonelliği artırmak için tek elle yemek yeme veya giyinme, hafızayı geliştirmek için liste ya da günlük tutma, fiziksel veya zihinsel becerileri geliştirmek için el yetenekleri veya tahta oyunları tedavi amacıyla kullanılan tekniklerdir. Terapi, genellikle basit aktivitelerle başlar ardından hasta ilerleme gösterdikçe daha zor olanlarla devam eder. Bunların yanı sıra iş ve uğraşı terapisti, hasta için uygun olan cihaz/donanımların kullanılmasını hastaya öğretir, hastanın günlük aktivitelerini kolaylaştırmak amacıyla hastanın evinde/işyerinde gerekli düzenlemeleri yapar. Aile bireylerine ve hasta refakatçisine de bu konularda eğitim verir.

İnme, yorgunluğa veya vücudun tek tarafında denge ve koordinasyonla ilgili problemlere neden olabilir. Fizyoterapist inme geçiren bir hastanın vücudunu hareket ettirebilme yeteneği ile ilgili (örneğin; yatakta oturma, ayağa kalkma, oturma, yürüme veya merdiven çıkma) terapiler düzenler. Hastaların fonksiyonel hareketliliğini yeniden sağlamak için çeşitli tedavi tekniklerinden faydalanır.

Fizyoterapi mümkün olduğunca fazla hareket ve kas kontrolü kazanılmasına yardımcı olur. Eğer hasta hareket edemiyorsa, fizyoterapist öncelikle hastanın yatakta doğru pozisyonda olduğundan emin olur. Kaslar ve eklemlerde çeşitli kısıtlılıklar gelişmemesi için düzenli aralıklarla hastanın pozisyonunu değiştirir. Eğer inme geçiren kişi yatakta veya sandalyede dik oturmakta güçlük çekiyorsa fizyoterapist dengeyi sağlamaya çalışır. Hasta hazır olduğunda çeşitli ekipman veya başkalarının desteği ile ayağa kalkabilir, sonrada emniyetli bir şekilde hareket edebilir.

Felçli taraf kol ve bacağın tedavisi küçük yol gösterici/yardımcı hareketlerle ve temel işleri yapmakla başlar. Tedavinin ilerlemesi ile hastanın durumuna göre vücudun her iki yanının da çalışmasını sağlayacak daha büyük ve zor egzersizler öğretilir. Bu şekilde vücudun inmeden etkilenmeyen diğer yarısının aşırı kullanılması engellenmiş olacaktır.

Fizyoterapist çeşitli teknikleri ve yardımcı araç, gereç ve cihazları kullanarak hastanın günlük yaşam aktivitelerinde mümkün olabilecek en yüksek seviyedeki bağımsızlığını sağlamak üzere çalışmalar yapar.

. İnmenin nedenine
. Lezyonun beyindeki yeri ve ciddiyetine, beyin hasarının derecesine
. İnmeden oluşan özürlülük ve engelliliğin tipi ve derecesine
. Rehabilitasyonun ne kadar erken başladığına
. Hastanın genel sağlığına
. Hastanın tutumuna
. Rehabilitasyon ekibinin yeteneklerine
. Aile bireyleri ve çevresinin uyumuna
. Aile ve toplum desteğine

İnmeden sonra vücudunuzda önemli değişiklikler meydana gelir. Bunun nedeni; inmede esas olarak günlük yaşamda hislerimizi, düşünmemizi ve hareketlerimizi kontrol eden beynin etkilenmiş olmasıdır.

İnmeden sonraki ilk 6 ay boyunca doktorunuz beynin hangi fonksiyonlarının iyileşmekte olduğunu saptayabilir. Siz günlük işlerde (günlük yaşam becerilerinde) aktif hale geldikçe fonksiyonel yetenekleriniz düzelmeye devam edecektir. Hatta giyinme, banyo yapma veya yemek yeme gibi en temel fonksiyonlarda iyileşme meydana gelecek ve bağımsızlığınız artacaktır.

Rehabilitasyon eğitime benzer; rehabilitasyon ekibinin yardımıyla yaşam becerilerini yeniden kazanmak için çalıştığınız bir süreçtir. Günlük yaşam becerileriniz, ancak rehabilitasyonda öğrendiğiniz teknik ve stratejileri tekrarlamaya devam ettiğiniz sürece gelişme gösterecektir. Rehabilitasyon bir yaşam modeline dönüşecektir.

Rehabilitasyon, hayatı değiştiren davranış sürecidir. Rehabilitasyon sürecinde öğrenilen telafi edici teknikler, stratejiler ve tedavi edici programlar, aslında fonksiyonel düzeyi korumak veya artırmak için yapılan ve hayat boyu süren planlardır. Rehabilitasyon, yatan hasta olarak hastanede, evinizde veya tedavi için hastaneye günlük gidip gelerek poliklinik şartlarında uygulanabilir.

Eğitim ve terapi sayesinde herhangi bir yetersizliği ortadan kaldıracak veya üstesinden gelecek şekilde size uygun cihazlarla yürümeyi öğrendiniz. Eğer size önerilen destekleri veya cihazları kullanmazsanız ileride hareketliliğiniz ve yürüme sırasındaki emniyetiniz bozulabilir.

İnme sonrası hastalarda çeşitli kişilik değişiklikleri sıklıkla görülebilmektedir. Hastalar çevrede olup bitenlere değişik tepkiler verebilirler. Örneğin, daha önceden hiç olmadığı şekilde kolaylıkla ağlayabilirler. Bu tür davranışlarla nasıl baş edeceğini bilemeyen aile bireyleri için bu, zor bir durum olabilir. Fonksiyon ve becerilerdeki bu değişiklikler çeşitli sosyal rolleri (anne-baba, aile reisi vb.) de etkileyebilir. Hatta aile içi ilişkileri de değiştirebilir. Etkili bir rehabilitasyon zamanla bu problemlerin de üstesinden gelecektir.

Hastanın ailesi rehabilitasyonda önemli rol oynar. İlgili, becerikli ve bakım yapabilecek bir aileye sahip olmak rehabilitasyon sürecini olumlu yönde etkileyen önemli bir faktördür. Hastanın ne tür sıkıntılarla karşılaşabileceği ve bu sıkıntıların hastayı nasıl etkileyebileceği aile bireylerine açıklanmalıdır. Bu sayede hastaneden çıkıldığında aile için çözüm üretmek daha kolay olabilecektir.

Zorunlu kullanım tedavisi, inme sonrasında uygulanan yeni bir rehabilitasyon yaklaşımıdır. İnmede zorunlu kullanım tedavisi, etkilenmemiş uzuvların kullanımını kısıtlamayı ve hemiplejik uzvun hareket pratiğini içerir. Bu tekniğin, inme sonrası hastaların etkilenen kol-el (üst uzuv) fonksiyonlarının gelişmesinde hayli etkili olduğu gösterilmiştir. Bu tedavi daha önce tedavi görmüş birçok hasta için hareket kalitesini geliştirmiş, günlük yaşam aktivitelerinde etkilenmiş uzuvların kullanımını önemli ölçüde arttırmıştır. Bu tedavi beyin organizasyonu ve fonksiyonunda kayda değer değişiklikleri meydan getiren rehabilitasyon tekniğidir.

İnmede duygusal değişiklikler, beyin hasarı ya da fonksiyon kaybı nedeniyle oluşabilir. İnmeden sonra duygusal durumda dalgalanmalar meydana gelebilir. Moralin çok yüksek olduğu bir durumda aniden moral bozulabilir veya depresif hale gelinebilir. Birden ağlama başlayabilir, ağlama hızlıca durabilir veya gülme başlayabilir. İnmeden hemen sonra duyguları kontrol etmede güçlük olacaktır. Zamanla bu durum iyiye gidecektir. Hastaların kendilerini depresif, üzgün veya kızgın hissetmeleri olağandır. Duygusal reaksiyonlar ve depresyon inme sonrası sıktır; fakat tedavi edilebilir.

Araba kullanmak özgürlük hissi verir ve inmeden sonra da araba kullanmak istenebilir. Bununla beraber inme, hareketliliği, görüş alanını, düşünmeyi ve iletişim yeteneklerini etkileyebilir. Reaksiyon verme süresi de yavaşlayabilir. Bu değişikliklerin hastanın ve diğerlerinin güvenliğini nasıl etkileyeceği açıktır. Doktor, inmeden sonra araba kullanımının ne zaman güvenliği olabileceği kararını vermede yardımcı olabilir. Eğer hastanın araba kullanması sakıncalı ise, hastaya kendisinin ve diğerlerinin güvenliği için sorumlu tercihi yapmak yönünde teselli olmayı öğretmek gerekir. Ulaşım için toplu taşıma araçları, özel karavanlar, taksi ve birçok başka taşıma çeşitleri kullanılabilir.

Eğer inme geçirmiş birinin yakını veya akrabası iseniz onu cesaretlendirmeli ve destek olmalısınız. Hastayı hastanede veya rehabilitasyon merkezinde ziyaret edin. Aile bireyleriyle televizyon seyretmek, radyo dinlemek, satranç veya kâğıt oyunları oynamak hastayı rahatlatabilir. Bazı rehabilitasyon seanslarına gidip gidemeyeceğinizi öğrenin. Bu, rehabilitasyonun nasıl çalıştığını ve sevdiğinize daha iyi olması için nasıl yardımcı olabileceğinizi öğrenmenizde iyi bir yoldur.

Rehabilitasyonda öğrendiğiniz yeteneklerin uygulanmasında hastanıza yardım edin ve onu cesaretlendirin. O, yalnız başına ne yapabilir, yardımla neyi yapabilir ve neyi hiç yapamaz bulmaya çalışın. Hastanın yalnız yapabileceği işleri ailesinin yapmasına engel olun. Her görevi yardım almaksızın yaptıkça güveni artacaktır. Sevdiğinizin doktoru ve rehabilitasyon ekibi ile kendiniz ve ailenizin bir araya gelip toplanmalarını sağlayın ki herkes sevdiğinizin ne yaptığını sorup öğrenebilsin.

Yutma değerlendirmesi (testi) hastanede ilk yapılacak değerlendirmelerden biridir. Başlangıçta, kişinin bir yudum suyu öksürmeden veya tıkanmadan yutabildiğini görmeyi içerir. Hastanın yutmada zorluğu varsa fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı doktor ve konuşma terapisti hastayı görmelidir. Sonrasında bir diyetisyenle kolay yenebilecek diyet ve doğru gıdalar üstünde çalışabilir. Bazı hastalar püre yapılmış katı gıdalar ve kıvamlı içeceklere ihtiyaç duyabilir.

İnme geçiren kişi kendini besleyebiliyorsa veya yardım alarak besleniyorsa yiyeceklerin ve içeceklerin soluk borusuna kaçmasından korunması için doğru oturma pozisyonu ve uygun yeme metotlarını öğrenmek zorundadır.

Hasta ağız yolu ile beslenemiyorsa özel beslenme teknikleri kullanılır. Nazogastrik beslenme, burundan bir tüpün geçirilip yiyeceklerin mideye ulaştırılması işlemidir. PEG (Perkutan Endoskopik Gastrostomi) karın duvarından direkt mideye giden bir beslenme tüpüdür.

. Yemeğinizi sessiz ve rahat yiyin. Acele etmeyin.
. Öğünlerinizi küçük ve sık yapın.
. Bir kere de bir çay kaşığı kadar lokma alın ve ağzınızdaki lokmayı yutmadan diğerini almayın.
. Aynı lokmada yiyecek ve içecekleri ağzınızda karıştırmayın.
. Yemek yerken konuşmayı denemeyin.
. Her yemekten sonra yarım saat dik pozisyonda oturun.

İnme, iletişim yeteneklerini (konuşma, okuma, yazma ve anlama) etkileyebilir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı doktor ve konuşma terapisti her hastanın güçlüğünü tespit eder ve uygun tedaviler geliştirir. Terapi, hastaya işaretleri, kelime ve resim kartlarını, semboller ve bilgisayarı kullanarak kelimeleri fark etmesini veya iletişim için farklı yollar bulmasına yardım edecektir

İnme, duyuda hasar meydana getirebilir. Örneğin duyuda anormal azalma, sıcak veya soğuk hissi ve iğnelemeye benzer karıncalanma hissi olabilir. Fizyoterapi bu hislerin bazılarında rahatlama sağlayacaktır.

İnme, sıklıkla çift görme, bulanık görme veya kısmi körlüğe neden olabilir. Denge sağlama, koordinasyon veya alışılmış şeyleri/insanları fark etmede güçlük yaşayabilen bazı hastalar sağ veya solundaki kişiyi/eşyayı göremezler (hemianopi). Fizyoterapist veya iş uğraşı terapisti, hareket ve egzersizlerle görülmeyen alanın telafi edilmesini sağlayabilir. Klinik psikolog, alışılmış kişi veya nesneleri fark etmek gibi bilgileri yeniden yapılandırabilir. Göz hekimi, gözlük gibi görmeye yardımcı elemanları tavsiye edebilir.

Bağırsak ve mesane kontrol problemlerine hemiplejide çok sık rastlanır. İdrar veya gaitanın kontrol kaybı (inkontinans) sinir hasarı, kas kontrol kaybı ve diyet değişikliği nedeniyle gelişebilir. İletişim ve hareket problemleri inkontinansı kötüleştirebilir. Hasta tuvalet ihtiyacı olduğunu diğer insanlara anlatmakta güçlük çekebilir veya zamanında tuvalete götürülemeyebilir. Birçok hastada bu sorunlar basit tedavilerle düzeltilebilir. Komplike vakalarda doktor gerekli ileri tetkik ve tedavileri yapar.

Öfke, umutsuzluk, hayal kırıklığı ve keder benzeri hisler inme geçiren hasta ve onların aileleri için normal hislerdir. İş ile ilgili üzüntüler, parasal kayıp, yakın dostlukların ve güvenin kaybı anksiyete ve depresyon nedeni olabilir. Hemiplejiyi takip eden yorgunluk, depresyonu kötüleştirebilir. Hasta duygularını kontrol etmekte zorlanır. Dramatik duygu dalgalanmaları ve ani patlamalar; örneğin yanlış zamanda gülme, ağlama beyinde inmenin hasar verdiği alana bağlı olabilir.

Bu belirtileri ve hisleri anlamasına yardımcı olmak ve bunlarla başa çıkmak rehabilitasyonun önemli bir parçasıdır. Bulgular ciddi veya uzun süredir varsa bir psikolog veya psikiyatrist tavsiyesine başvurulmalıdır.

İnme; düşünme, yoğunlaşma, hatırlama, karar verme, sebep-sonuç ilişkisi, planlama ve öğrenme gibi mental yapılanmada problemlere neden olabilir. Klinik psikolog, zorlukları tayin eder ve bunları iyileştirme yolları arar. Örneğin; hafıza kaybı olan hasta günlük yaptığı işleri hatırlatacak notlar tutabilir. Konsantrasyon problemleri olanlar yavaş öğrenmek ve karışıklıktan kaçınmalıdır.