BASI YARALARININ CERRAHİ TEDAVİSİ
Prof.Dr. Deniz İşcen Çek - Plastik Cerrahi Uzmanı

Bası yarası olan hastaların ameliyat edilebilmesi için genel durumlarının iyi olması gerekir. Genel durumun düzeltilmesi mutlaka diğer branşlarla işbirliği gerektirir. Bası yarasında ameliyatın kesin çare olmadığı, yaraların büyük olasılıkla tekrar oluşacağı aile tarafından bilinmeli ve koruyucu tedavi ameliyat sonrasında da devam etmelidir.

Hastada önceden mevcut spazm ve kontraktürler varsa bunların giderilmesi ameliyat sonrasında yara iyileşmesine yardımcı olur.

Ameliyata hazırlık amacıyla yaradaki ölü dokular temizlenmeli ve ıslak pansumanlarla enfeksiyon ortadan kaldırılmalıdır. Bu bölgeden alınan akıntı örneklerinin kültür- antibiogram incelemesinden sonra ameliyat öncesi antibiotik tedavisine başlanabilir. Hastaların hemen hepsinde mevcut olan kansızlık düzeltilmeli ve beslenmesine dikkat edilerek kan protein değerlerinin normal olması sağlanmalıdır. Hasta ameliyattan önce yaralı tarafın aksi yönde yatabilir duruma gelebilmeli, bu arada üzerine yatılan taraf çok iyi korunmalıdır.

Ameliyat sırasında yaranın çevresindeki ve altındaki dokularla birlikte çıkarılması, bu bölgedeki kemiğin kısmen alınması, kanamanın iyi kontrol edilmesi, işlemin genel prensipleridir. Bu bölge yeniden açılmaya meyilli olduğu için mutlaka kalın ve iyi kanlanan bir doku ile kapatılmak zorundadır. Kas içeren dokular kemikle yatak veya iskemle arasında iyi bir yastık ödevi gördüğü için tercih edilir. Vücutta böyle verici alanlar sınırlıdır, bu yüzden sıra ile kullanılmalıdır. Felçli bölgede duyu olmadığı için yaranın iyileşmesi de yavaştır, yarada enfeksiyon, açılma gibi sorunlarla sıkça karşılaşılabilir.

Bu yüzden ameliyatı planlarken, onarımda kullanılacak dokuları dikkatle seçerek kullanmalı ve boşuna harcamamalıdır. Özellikle genç hastalarda ileriki yıllarda açılabilecek yaralar için yedek doku saklamaya özen gösterilmelidir. Bası yarasına karşı alınacak önlemler ameliyattan sonra ve tüm yaşam süresince dikkatle devam ettirilmek zorundadır. Bilinçli bir bakımla ameliyat sonrasında hastanın yaşam boyu bası yarası olmaksızın günlük yaşamını sürdürmesi sağlanabilir.

HASTA BAKIMINDAN SORUMLU TUTULAN KİŞİLERİN DE SORUNLARI VARDIR:

Bası yaraları iyi bir bakımla önlenebilir.
İyi bir bakımın temel ilkeleri belirlenmiştir.
İyi bir bakım sağlamaksa söylendiği kadar kolay değildir.

Yurdumuzdaki bir çok hastane iyi bir bakımın temeli sayılan yeterli sayılan yeterli sayıda ve yeterince eğitimli insan gücünden yoksundur. Hastane tedavisi sırasında yara açılmasının önemli nedenlerinden biri budur.

Hastane tedavisi tamamlanan ama uzun süreli bakıma muhtaç hale gelen binlerce kişi için ise yeterli sayıda ve nitelikte bakım evi yoktur. Az sayıdaki bakım evinin çok azında iyi bir bakım için gereken koşullar sağlanabilmektedir.

Bakım evi koşulları dışında kalan çoğunluğa ise, kendi aile ilişkileri içinde bakılmaktadır. Genellikle aile bireyi olan bir kadın bakım görevini üstlenmektedir. Bakımın kalitesi bu bakımı sağlayan aile bireyinin ilgisi, bilgisi, gücü ve direnci oranındadır.

Bakım görevi ile baş başa bırakılan bu kişilere, temel bakım ilkeleri konusunda bir eğitim verilmemektedir. Bu işi yapmaya gönüllü olup olmadıkları çoğunlukla sorulmamaktadır. Bu kişiler bir oldu bitti ile karşı karşıya kalmaktadır. Verdikleri hizmetin karşılığında herhangi bir maddi destek sağlanmamaktadır. Yoruldukları zaman görev değişimi söz konusu olmamakta, izin gibi bir güvenceleri bulunmamaktadır. Desteksiz süren bakım süreci zaman uzadıkça giderek kötüleşmekte, bakımdan sorumlu olan kişideki yorgunluk yerini tükenme duygusuna bırakmakta, bakımın kalitesi de giderek düşmektedir.

Ekonomik koşulları daha iyi olan bireyler için profesyonel bir hizmet sunucu sağlanabilmektedir. Bu ücretli bakıcılara da ne standart bir eğitim verilmekte, ne verdikleri hizmetin denetimi yapılmakta, ne de sosyal organizasyonlar aracılığı ile destek verilmektedir. İyi bir hasta bakımı fizik, psişik ve sosyal açıdan güçlü ve eğitimli bakıcıların varlığını gerektirir. Çok uzun sürelerle bakım yükü altında kalan desteksiz ve deneyimsiz kişiler, oluşan aksamalardan doğrudan sorumlu tutulmamalıdır.

"Bası yarası kötü bakımdan kaynaklanır" şeklindeki yargının altında bırakılmadan önce, hem hastane ve bakım evleri personelinin, hem de evde bakım veren kişilerin sorunları ile ilgilenilmelidir. Bir çok konuda olduğu gibi hasta bakımı konusunda da yürünecek uzun bir yol vardır. Yolun uzunluğu yürüyüşe başlamayı geciktirmemeli; tam tersine bir an önce yola koyulmalıdır.